Gizli hasarlar, ozmoz sorunları ve hukuki riskler — bağımsız ekspertiz her şeyi ortaya çıkarır
Neden Her İkinci El Tekne Alıcısı Survey Yaptırmalı?
Türkiye'de her yıl binlerce ikinci el tekne el değiştiriyor. Ancak bu alımların büyük çoğunluğu bağımsız ekspertiz olmadan gerçekleşiyor. Sonuç? Alıcıların önemli bir kısmı, satın aldıktan sonra ciddi sorunlarla karşılaşıyor.
Bir tekne, araçtan çok farklıdır. Dış görünüşü mükemmel olan bir teknenin gövdesinde ozmoz hasarı, motor bölmesinde gizli korozyon veya elektrik sisteminde tehlikeli arızalar bulunabilir. Bunların hiçbiri göze görünmez; ancak hepsi bağımsız bir surveyörün raporu ile ortaya çıkar.
MarinSayfa Survey Hizmetleri, tekne alım sürecinizde yanınızda. Akredite surveyörlerimiz teknenizi baştan sona inceler, bulgularını raporlar ve size bilinçli bir karar verme imkânı sunar.Survey Nedir? Araç Ekspertizinden Farkı Ne?
Tekne sörveyi (marine survey), bir denizcilik uzmanının tekneyi sistematik biçimde inceleyip yazılı rapor hazırlamasıdır. Araç ekspertizinden temel farkları şunlardır:
| Özellik | Araç Ekspertizi | Tekne Sörveyi |
|---|
| Kapsam | Motor, kaporta, elektronik | Gövde, güverte, arma, mekanik, elektrik, emniyet |
|---|---|---|
| Süre | 1–2 saat | 4–8 saat (tekne boyuna göre) |
| Rapor uzunluğu | 2–5 sayfa | 20–50 sayfa |
| Özel test | Yok | Ozmoz testi, nem ölçümü, NDT |
| Hukuki geçerlilik | Sınırlı | Sigorta ve banka tarafından kabul edilir |
| Uzman akreditasyonu | Zorunlu değil | IIMS, ABYC, Türk Loydu gibi akreditasyon şart |
Bir Survey Raporu Neler İçerir?
Akredite bir surveyörün hazırladığı rapor 20 ile 50 sayfa arasındadır ve şu bölümleri kapsar:
1. Künye ve Genel Değerlendirme
Teknenin adı, bayrağı, HIN (Hull Identification Number — Gövde Tanıtım Numarası), üretim yılı, malzeme ve genel kondisyon puanı bu bölümde yer alır. Surveyör, "Bu tekne alınır mı?" sorusuna net bir yanıt verir.
2. Gövde ve Güverte (Hull & Deck)
Bu bölüm raporun en kritik kısmıdır. Surveyör şunları inceler:
- •Ozmoz testi: Fiberglas teknelerde su emilimi ölçülür. Nem ölçer cihazı ile gövdenin her bölgesi taranır. Yüksek nem değerleri ozmoz hasarına işaret eder ve tamir maliyeti 500.000 TL'yi aşabilir.
- •Jelkot durumu: Çatlaklar, kabarmalar ve renk değişimleri belgelenir.
- •Vana kontrolleri: Su altı vanaları (seacocks) test edilir. Arızalı bir vana, teknenin batmasına neden olabilir.
- •Güverte bütünlüğü: Güverte yürüyüş alanları, kapaklar ve donanım bağlantı noktaları incelenir.
3. Mekanik Sistemler
Motor çalışma saatleri ve yağ analizi, egzoz sistemi ve soğutma devresi, şanzıman ve pervane şaftı, yakıt sistemi ve tank durumu ile sintine pompası ve su sistemleri kontrol edilir.
4. Arma ve Yelken (Yelkenliler İçin)
Direk, babastay, ıstralya telleri ve yelkenlerin yıpranma durumu incelenir. Direk değişimi, tekne tipine göre 200.000 – 800.000 TL arasında maliyet gerektirebilir.
5. Elektrik ve Elektronik
Akü bankaları, şarj sistemi, navigasyon cihazları ve kablolama güvenliği kontrol edilir. Eski veya hatalı kablolama, yangın riskinin en önemli kaynaklarından biridir.
6. Emniyet Ekipmanları
Can yelekleri, can simitleri, yangın söndürücüler, sinyal fişekleri ve VHF telsizin geçerlilik tarihleri ve işlevsellikleri kontrol edilir. 2026 yönetmeliği kapsamında eksik ekipmanlar da raporlanır.
Bulgular Nasıl Sınıflandırılır?
Profesyonel bir survey raporunun en değerli bölümü, bulguların önem sırasına göre sınıflandırıldığı tablodur:
| Kategori | Tanım | Ne Yapılmalı? |
|---|
| Kategori A — Kritik | Seyir emniyetini tehdit eden, acil müdahale gerektiren sorunlar | Satın almadan önce satıcıya düzelttirin veya fiyattan düşün |
|---|---|---|
| Kategori B — Önemli | Değer kaybına yol açan, kısa sürede giderilmesi gereken sorunlar | Fiyat müzakeresinde koz olarak kullanın |
| Kategori C — İsteğe Bağlı | Kozmetik veya konfor iyileştirmeleri | Satın alma kararını etkilemez |
Survey Yaptırmadan Alınan Tekne: Gerçek Senaryolar
Senaryo 1: İzmir'de 3.500.000 TL'ye satın alınan 10 metrelik motorbot, ilk denize inişte sintine pompasının arızalı olduğu ve gövdede ciddi ozmoz hasarı bulunduğu ortaya çıktı. Tamir maliyeti: 420.000 TL. Survey ücreti olsaydı: 8.000 – 12.000 TL.
Senaryo 2: Bodrum'da satın alınan yelkenlinin direği 6 ay sonra kopmak üzere olduğu için değiştirilmek zorunda kalındı. Yeni direk maliyeti: 350.000 TL. Survey sırasında bu sorun tespit edilebilirdi.
Senaryo 3: İstanbul'da el değiştiren bir motorbot, üzerinde banka ipoteği bulunduğu için alıcı adına tescil edilemedi. Hukuki süreç 18 ay sürdü. Survey kapsamındaki hukuki kontrol bu sorunu önceden ortaya çıkarırdı.
Survey Ücreti Ne Kadar? Yatırım mı, Maliyet mi?
| Tekne Boyu | Pre-Purchase Survey Ücreti (Tahmini) |
|---|
| 6–8 metre | 6.000 – 10.000 TL |
|---|---|
| 8–12 metre | 10.000 – 18.000 TL |
| 12–15 metre | 18.000 – 28.000 TL |
| 15–20 metre | 28.000 – 45.000 TL |
| 20 metre üzeri | 45.000 TL ve üzeri |
3.500.000 TL'ye aldığınız bir teknede 420.000 TL'lik ozmoz hasarı çıkması durumunda survey ücreti 12 kat geri dönüş sağlamış demektir. Survey bir maliyet değil, sigorta yatırımıdır.
Surveyörün Akreditasyonu Neden Önemli?
Her kendini "tekne uzmanı" olarak tanıtan kişi, profesyonel survey yapamaz. Akredite bir surveyörün sahip olması gereken sertifikalar şunlardır:
- •IIMS (International Institute of Marine Surveying): Dünya çapında 100'den fazla ülkede tanınan, deniz sörveyörlüğünün en prestijli akreditasyon kurumu.
- •ABYC (American Boat and Yacht Council): Özellikle Amerikan yapımı tekneler ve uluslararası standartlar için geçerli.
- •Türk Loydu: Türk bayraklı tekneler ve klas işlemleri için yetkili kuruluş.
- •MCA (Maritime and Coastguard Agency): İngiliz bayraklı veya Akdeniz'de seyreden tekneler için geçerli.
- •YDSA (Yacht Designers and Surveyors Association): Yat tasarımı ve sörveyörlüğü alanında uzmanlaşmış kuruluş.
MarinSayfa Survey Hizmetleri bünyesindeki tüm surveyörler, yukarıdaki akreditasyonlardan en az birine sahiptir.
Sık Sorulan Sorular
Survey yaptırmak zorunlu mu?Hukuki olarak zorunlu değildir. Ancak herhangi bir denizcilik uzmanı veya sigorta şirketi, survey yaptırmadan ikinci el tekne almanızı önermez. Özellikle 5 yaş üzeri teknelerde survey neredeyse zorunlu kabul edilmektedir.
Satıcı survey yapılmasına izin vermezse ne yapmalıyım?Bu, ciddi bir uyarı işaretidir. Güvenilir bir satıcı, bağımsız incelemeye her zaman izin verir. Survey'e izin vermeyen satıcıdan tekne almayı yeniden değerlendirin.
Survey raporu sigorta için geçerli mi?Evet. Akredite surveyörler tarafından hazırlanan raporlar, Türkiye'deki ve uluslararası sigorta şirketleri tarafından kabul edilmektedir.
Survey ne kadar sürer?Teknenin boyuna ve karmaşıklığına göre 4 ile 8 saat arasında değişir. Büyük yatlar için 2 güne kadar uzayabilir.
Tekne suda mı yoksa karada mı survey yapılır?İdeal olan her ikisini de kapsamasıdır. Gövde altının incelenmesi için teknenin karaya alınması (travel-lift ile) gerekir. Su altı bölümü için dalış yapılabilir ya da tekne karaya alınır.
Teknenizi güvenle satın almak için MarinSayfa Survey Hizmetleri'nden teklif alın ve akredite surveyörlerimizle çalışın. Pişmanlık yaşamamak için tek adım: bağımsız ekspertiz.